Woorden · niveau B2.1
Woorden over de zorggeschiedenis van Nederland: het gasthuis, de liefdadigheid, de pest en de weg naar het moderne ziekenhuis. Lees eerst het verhaal, alle woorden staan erin. Lees daarna elk woord en zeg hardop wat het betekent. Klik dan om te controleren.
Mevrouw Van den Berg leidt bezoekers rond door het oude gasthuis van de stad. Een leerkracht brengt haar klas mee, en een meisje, Noor, wil weten wie het eerste geld gaf. Ze lopen door de zware poort. Op de binnenplaats staat een kleine kapel. 'Vroeger kregen reizigers hier een bed en soep,' vertelt de gids. 'Dat heette gastvrijheid.'
Ze neemt de klas mee in het verleden. Het gebouw stamt uit de middeleeuwen. Eerst verzorgden monniken de zieken in een zaal met twaalf bedden. Volgens de gids richtten rijke kooplieden een stichting op, want liefdadigheid gold als plicht. Veel gezinnen leefden in armoede. In de parochie haalde de priester geld op. Aan de deur zat een bedelaar te wachten. Noor vraagt waarom rijke mensen dat zo zagen.
Wie ziek was, mocht hier blijven tot hij beter was. Elke dag kwam een geneesheer langs, later ook een stadsdokter. Achter het gebouw lag een kruidentuin. Een vroedvrouw hielp bij bevallingen in de wijk. Toen de pest de stad bereikte, waren de zalen te vol. Hygiëne zoals wij die kennen bestond nog niet: niemand wist dat vuile handen ziektes overbrachten.
Elke volgende eeuw bracht de zorg iets nieuws. In de geneeskunde ontstond nieuw inzicht, en een geleerde schreef boeken waarover dokters nog altijd spreken. De grootste vernieuwing was het vaccin, ruim tweehonderd jaar geleden voor het eerst gebruikt: wie de prik kreeg, werd veel minder vaak ziek. Een jongen vraagt hoe zo'n prik werkt.
Bij de laatste zaal blijft iedereen staan. In een glazen kast ligt een oud boek. Uit deze kroniek blijkt dat het gasthuis niet met geld van kooplieden begon. Het boek noemt één naam: Aleid, een arme weduwe. Zij gaf alles wat ze had als gift. Haar kleine inzameling onder de buren groeide uit tot een fonds. Zo begon het grote huis klein. Noor heeft haar antwoord.
Daarna drinkt iedereen limonade. Mevrouw Van den Berg vertelt hoe het verder ging. Er was vaak een tekort aan bedden, dus volgde een uitbreiding. Een vereniging van burgers nam het beheer over, en uit het oude huis groeide het moderne ziekenhuis. Alleen deze vleugel bleef bewaard, als herinnering aan Aleid.
Een oud gebouw waar reizigers en zieke mensen vroeger gratis onderdak en eten kregen.
Mevrouw Van den Berg leidt bezoekers rond door het oude gasthuis van de stad.
Een grote deur in een muur, vaak oud en van steen.
Ze lopen door de zware poort.
Een klein kerkgebouw, een rustige plek om te bidden.
Op de binnenplaats staat een kleine kapel.
De vriendelijkheid waarmee je gasten ontvangt: eten, drinken en een slaapplek.
'Dat heette gastvrijheid.'
De kerkelijke gemeenschap van een dorp of wijk, met een eigen kerk.
In de parochie haalde de priester geld op.
Iemand die op straat vraagt om geld of brood, omdat hij niets heeft.
Aan de deur zat een bedelaar te wachten.
Een organisatie met een eigen doel, die geld of andere middelen daarvoor gebruikt.
Volgens de gids richtten rijke kooplieden een stichting op, want liefdadigheid gold als plicht.
Vrijwillig geven aan wie arm is: geld, eten of hulp, zonder iets terug te willen.
Volgens de gids richtten rijke kooplieden een stichting op, want liefdadigheid gold als plicht.
Het leven zonder genoeg geld voor eten, kleding of een goed huis.
Veel gezinnen leefden in armoede.
Geld of spullen bij elkaar vragen voor een goed doel.
Haar kleine inzameling onder de buren groeide uit tot een fonds.
Iets wat iemand uit vrije wil schenkt aan een goed doel: geld, spullen of land.
Zij gaf alles wat ze had als gift.
Verzameld geld met een vast doel: alleen daarvoor wordt het gebruikt.
Haar kleine inzameling onder de buren groeide uit tot een fonds.
Een dokter van vroeger, iemand met veel studie die zieke mensen behandelde.
Elke dag kwam een geneesheer langs, later ook een stadsdokter.
Een arts die door de gemeente werd betaald om de zieke inwoners te helpen.
Elke dag kwam een geneesheer langs, later ook een stadsdokter.
Een stuk grond vol planten die men als medicijn gebruikte, zoals salie en kamille.
Achter het gebouw lag een kruidentuin.
Een vrouw die hielp bij de geboorte van baby's, thuis bij de moeder.
Een vroedvrouw hielp bij bevallingen in de wijk.
Een zeer besmettelijke ziekte die in de middeleeuwen en de eeuwen daarna hele steden trof.
Toen de pest de stad bereikte, waren de zalen te vol.
Zorg voor jezelf en je omgeving, zoals handen wassen, om ziektes te voorkomen.
Hygiëne zoals wij die kennen bestond nog niet: niemand wist dat vuile handen ziektes overbrachten.
Alles wat al gebeurd is, de tijd die achter ons ligt.
Ze neemt de klas mee in het verleden.
Een periode van honderd jaar, bijvoorbeeld van 1500 tot 1600.
Elke volgende eeuw bracht de zorg iets nieuws.
Het vak van dokters: het bestuderen en behandelen van het menselijke lichaam.
In de geneeskunde ontstond nieuw inzicht, en een geleerde schreef boeken waarover dokters nog altijd spreken.
Iemand die lang gestudeerd heeft en veel weet, bijvoorbeeld een wetenschapper.
In de geneeskunde ontstond nieuw inzicht, en een geleerde schreef boeken waarover dokters nog altijd spreken.
Een middel dat het afweersysteem leert een ziekteverwekker te herkennen en te bestrijden.
De grootste vernieuwing was het vaccin, ruim tweehonderd jaar geleden voor het eerst gebruikt: wie de prik kreeg, werd veel minder vaak ziek.
Een grote verandering die iets beter maakt, zoals een uitvinding die alles anders doet.
De grootste vernieuwing was het vaccin, ruim tweehonderd jaar geleden voor het eerst gebruikt: wie de prik kreeg, werd veel minder vaak ziek.
Een oud boek waarin jaar na jaar staat wat er in een stad gebeurde.
Uit deze kroniek blijkt dat het gasthuis niet met geld van kooplieden begon.
Te weinig van iets wat je nodig hebt, zoals geld, bedden of handen.
Er was vaak een tekort aan bedden, dus volgde een uitbreiding.
Iets groter maken door er een nieuw deel bij te bouwen.
Er was vaak een tekort aan bedden, dus volgde een uitbreiding.
Een groep mensen met hetzelfde doel, die er samen voor werken.
Een vereniging van burgers nam het beheer over, en uit het oude huis groeide het moderne ziekenhuis.
Een groot gebouw waar dokters mensen behandelen die ziek zijn.
Een vereniging van burgers nam het beheer over, en uit het oude huis groeide het moderne ziekenhuis.
Een deel van een groot gebouw dat aan één zijkant vastzit.
Alleen deze vleugel bleef bewaard, als herinnering aan Aleid.