De scheidsrechter fluit

Dinsdagavond speelt een jeugdteam een oefenwedstrijd. De trainer heeft een fluitje om zijn nek en een boek in zijn tas. Het boek heet Homo ludens en is in 1938 geschreven door Johan Huizinga, een Nederlandse geleerde uit Leiden. Vandaag wil de trainer de jongens iets voorlezen, maar eerst moeten ze spelen.

In de tweede helft staat het 0-2. Daan, de spits van het team dat verliest, wordt kwaad. Hij gooit zijn hesje op de grond en loopt het veld af. "Dit is een stom spel," roept hij. Even later gaat Mees, de verdediger, met een schreeuw op het gras liggen. Niemand heeft hem aangeraakt. Hij hoopt op een vrije trap. De scheidsrechter fluit, en de wedstrijd stopt.

Na afloop leest de trainer voor. Volgens Huizinga heeft ieder spel regels, en die gelden alleen binnen het spel. Zodra iemand de regels overtreedt, valt de spelwereld uit elkaar. Het fluitje van de scheidsrechter maakt er een einde aan en brengt iedereen terug in de gewone wereld.

Daan is een spelbreker, zegt de trainer, want hij weigert de regels en stapt uit het spel. Mees is een valsspeler: hij doet alsof hij nog eerlijk speelt. Huizinga schrijft dat de groep een valsspeler gemakkelijker vergeeft dan een spelbreker. De spelbreker breekt immers de wereld van alle anderen.

De keeper zegt dat het alleen een wedstrijd is en dat de uitslag niets uitmaakt. De trainer glimlacht. Huizinga schrijft dat de uitslag van een spel alleen belangrijk is voor mensen die meedoen en de regels aanvaarden. Zo iemand wordt een speelgenoot.

Aan het eind van zijn boek noemt Huizinga dit fair play. Echte beschaving vraagt volgens hem overal eerlijk spel. Daan geeft Mees een hand. Volgende week speelt het team weer, en niemand loopt dan meer weg.