De trein naar Groningen

Rond 1873 zit de Italiaanse schrijver Edmondo De Amicis in de trein van Leeuwarden naar Groningen. Buiten ligt mist over weilanden en kanalen. Hij kruipt in een hoek en droomt van de heuvels van Toscane. Steeds kijkt hij naar buiten in de hoop op een verandering, maar hij ziet alleen vlak land.

Op een klein station stapt een boer in. Hij is dik en netjes gekleed, met een wollen sjaal en een gouden ketting op zijn vest. Hij kijkt even naar het land en even naar de Italiaan. Dan zegt hij in het Frans: "Saai, hè?" De Amicis antwoordt snel dat hij het niet saai vindt. De boer lacht. "Het is overal vlak," zegt hij, "en bergen heeft het land niet."

De boer wijst naar hem en vraagt: "Uit welk land?" "Uit Italië." "Zijn daar veel bergen?" "Genoeg voor heel Nederland," antwoordt De Amicis. De boer vertelt dat hij nog nooit een berg heeft gezien, zelfs geen heuvel. Hij is nooit verder geweest dan Amsterdam en kent bergen alleen uit boeken. Binnenkort gaat hij naar een berg in Gelderland, bij Apeldoorn, van honderdvier meter hoog.

De boer zegt: "De wet op de leerplicht is verworpen, nietwaar?" Even later doet hij alsof hij graaft en vraagt: "Garibaldi, nog altijd op zijn eiland?" Dan zegt hij: "U hebt een grote dichter verloren." De Amicis noemt de naam Alessandro Manzoni, en vraagt: "Spreekt u Italiaans?" De boer lacht: "Nee, nee, helemaal niet."

In Groningen pakt de boer zijn pakje. Hij kijkt De Amicis met een lach aan, laat zijn wijsvinger bij elke lettergreep op en neer gaan en zegt in het Italiaans: "Nel mezzo del cammin di nostra vita." Dat is de eerste regel van de Divina Commedia van Dante. Dan springt hij uit de trein en is verdwenen. Later schrijft De Amicis dat hij niets heeft overdreven.

Alles hiervoor staat in het boek van De Amicis, het slot is verzonnen. Een paar weken later reist de boer naar Apeldoorn en loopt naar zijn berg. Boven op de top staat hij stil en kijkt rond: honderdvier meter, en hij ziet de hele streek. Hij denkt aan de Italiaan en zegt de regel van Dante zachtjes tegen de wind. Niemand hoort het. Dan gaat hij naar huis.