De oude zeeman in Enkhuizen

Ik ben de knecht van Sir William Temple, de Engelse ambassadeur in Den Haag. Op een koude dag in het najaar reizen we naar Enkhuizen, een stad aan de Zuiderzee. Het waait hard, en mijn heer houdt zijn mantel dicht om zich heen. Hij is nieuwsgierig naar het gasthuis voor oude zeelieden, want elke reiziger praat erover. Wij komen aan in de middag.

Het gebouw is schoon en warm. De oude mannen hebben een eigen bed, een vuur en genoeg te eten. Mijn heer blijft lang staan en bekijkt alles. "Het lijkt alsof een vriendelijk mens dit zo heeft bedacht," zegt hij zacht tegen mij. Naast het gasthuis staat een kleine kerk, en daar is het stil.

Een oude zeeman vertelt hem over zijn reizen. Vijftig jaar heeft hij gevaren, en hij kent elke storm en elke haven. Mijn heer luistert geduldig en stelt veel vragen. Als hij weggaat, wil hij de man bedanken. Hij geeft hem een muntstuk ter waarde van ongeveer een Engelse kroon.

De zeeman glimlacht en geeft het geld terug. "Wat moet ik ermee?" vraagt hij. "Alles wat ik nodig heb, krijg ik hier." Mijn heer weigert het geld. Hij denkt dat de man bescheiden doet. "Hij moet er zelf aan wennen," zegt hij zacht tegen mij, en hij loopt door. Ik blijf even achter om mijn jas dicht te doen.

Dan zie ik iets. De oude man loopt naar de kerkdeur, waar een klein meisje die voor bezoekers opent. Hij legt het muntstuk in haar hand en knipoogt. Het meisje kijkt hem aan, lacht breed en rent weg. Haar schoenen klinken luid op de stenen, en de oude man kijkt tevreden naar de zee.

Ik vertel het in de koets aan mijn heer. Hij zwijgt een tijd. Dan zegt hij dat de wereld een man met een tekort van een miljoen een prins noemt, en een man met een tekort van een stuiver een bedelaar. "Maar deze arme man miste niets," zegt hij. "Hij is de enige rijke die ik ooit heb gezien." Later schrijft hij het op in zijn boek van 1673.