De raadpensionaris loopt te voet

In 1668 is Sir William Temple de Engelse ambassadeur in Den Haag. Op een dag rijdt hij in zijn koets door de stad. Dan ziet hij een man op straat lopen. De man draagt eenvoudige kleren en hij loopt alleen, zonder bedienden.

Temple vraagt aan zijn secretaris: "Wie is die man?" De secretaris antwoordt: "Dat is Johan de Witt, de raadpensionaris van Holland. Niemand heeft in dit land zoveel invloed." Temple kan het nauwelijks geloven, want zoiets had hij nog nooit gezien. "Heeft hij dan een grote staf?" vraagt hij. De secretaris schudt zijn hoofd.

"Hij heeft maar één man in dienst," legt de secretaris uit. "Die man doet al het werk in huis. Bij een officieel bezoek trekt hij een eenvoudige mantel aan en gaat hij met de koets mee. Op andere dagen loopt De Witt zelf over straat, alleen, zoals een gewone burger." Temple luistert en zwijgt.

Een paar weken later ziet Temple viceadmiraal De Ruiter, een man die in het buitenland beroemd is als zeeman. Zijn kleren zijn niet beter dan die van een gewone scheepskapitein. Achter hem loopt maar één man, en hij zit niet in een koets. Ook zijn huis is niet groter of mooier dan het huis van een koopman uit zijn stad.

Temple begrijpt dat dit geen toneelspel is. Het is de gewoonte van bijna alle bestuurders, en niet alleen van deze twee mannen. Later schrijft hij in zijn boek dat de Republiek zonder die eenvoud minder sterk zou zijn. De mensen betalen hoge belastingen, schrijft hij, maar de bestuurders verrijken zich niet.

Die dag laat Temple zijn koetsier stoppen, een straat voor het Binnenhof. Hij stapt uit en loopt de laatste honderd meter. "Eén keer," zegt hij tegen zijn secretaris, "dan voel ik het zelf."