Mag ik naar de VARA luisteren?

In 1954 is de familie Smits katholiek, en thuis staat de radio meestal bij de katholieke omroep. Vader leest elke avond een katholieke krant, en moeder zingt in het kerkkoor. Annie, hun dochter van zestien, vindt dat saai. Haar vriendinnen praten op school over de VARA, de omroep van de socialisten, en Annie wil die zelf ook beluisteren.

Op een zondagavond kijkt Annie naar de radio op de kast en vraagt ze aan haar vader: "Mag ik naar de VARA luisteren?" Haar vader legt de krant neer. "Nee," zegt hij. "De bisschoppen hebben dit jaar een mandement geschreven. Het is voor katholieken verboden om naar de VARA te luisteren, om lid te zijn van de socialistische vakbond of om regelmatig socialistische kranten te lezen. Lid worden van de PvdA raden ze sterk af."

Annie denkt na. "Maar in Den Haag werken katholieke en socialistische ministers samen," zegt ze. "Dat staat in de krant." Haar vader kijkt haar aan, want ze heeft gelijk. De KVP en de PvdA regeren al jaren samen. "Dat is politiek," zegt hij, "en dit is ons huis."

Een mandement is een brief van de bisschoppen aan de gelovigen. Dit mandement verscheen op 30 mei 1954 als boekje van achtenveertig bladzijden dat voor de kerkdeuren werd verkocht. Wie het verbod negeerde, kon de sacramenten niet krijgen. Volgens de historici Huub Wijfjes, Gerrit Voerman en Patrick Bos hielp de poging om de katholieke zuil te versterken niet veel, want katholieken en socialisten werkten meer dan tien jaar samen in de kabinetten van Louis Beel en Willem Drees.

Annie probeert het nog een keer. "Dus de regering mag samenwerken, maar ik mag niet luisteren?" Haar vader mompelt iets over de kerk en over respect voor de bisschoppen. Moeder schenkt thee in en glimlacht. Na een stilte zegt vader: "Vijf minuten, en niet te hard."

Annie draait aan de knop. Er klinkt muziek die ze nog nooit heeft gehoord. Haar vader doet alsof hij de krant leest, maar hij luistert mee en tikt met zijn voet. De bisschoppen hebben een verbod uitgevaardigd, maar in de woonkamer van de familie Smits beslist de familie zelf.