De verjaardag die verhuisde

Voor haar spreekbeurt over Koningsdag stelt Sanne aan haar opa een vraag: "Hoe oud is dit feest?" Opa lacht. "Toen ik klein was, heette het nog Koninginnedag," zegt hij. "We vierden het op 30 april, de verjaardag van koningin Juliana. Maar dat was niet de eerste datum. Het feest begon op 31 augustus."

"Dat begon in 1885 in Utrecht," vertelt opa. "De hoofdredacteur van een krant stelde voor om op 31 augustus een nationale feestdag te houden, de verjaardag van de kleine prinses Wilhelmina. Ze werd die dag vijf. Daar was een reden voor: de verjaardag van koning Willem III viel in februari, een slechte tijd voor een feest buiten. Het eerste feest heette Prinsessedag, en het werd vooral voor kinderen gevierd."

Willem III overleed in november 1890. Toen werd Wilhelmina koningin, nog maar tien jaar oud, en haar moeder Emma werd regentes. In 1891 was er de eerste echte Koninginnedag, nog steeds op 31 augustus. Pas in 1902 groeide het uit tot een echt volksfeest.

"En wanneer veranderde de datum?" vraagt Sanne. "In 1948," zegt opa. "Toen deed Wilhelmina afstand van de troon, en haar dochter Juliana werd koningin. Vanaf 1949 vierde Juliana Koninginnedag op haar eigen verjaardag, 30 april." In haar boeken ziet Sanne de koninklijke familie op 30 april 1956 op het bordes van Paleis Soestdijk staan.

Op 30 april 1980 werd Beatrix koningin; Juliana tekende die ochtend haar troonsafstand in het Paleis op de Dam. Beatrix is zelf op 31 januari jarig, maar Koninginnedag bleef op 30 april. Over het besluit zijn twee officiële bronnen het niet eens. Volgens parlement.com maakte Juliana tegen de zin van het kabinet-Van Agt bekend dat de dag bleef, want het kabinet wilde liever 5 mei. Volgens het koningshuis koos Beatrix zelf, uit respect voor haar moeder.

Willem-Alexander volgde Beatrix op 30 april 2013 op. Sinds 2014 vieren we Koningsdag op 27 april, zijn verjaardag. Valt die dag op een zondag, dan is het feest een dag eerder. "Dus de datum volgt de persoon," zegt Sanne. "Behalve onder Beatrix," zegt opa. "Zij hield de datum van haar moeder." Sanne zet er een sterretje bij.